Câu trả lời ngắn gọn: bạn không thể bỏ qua HACCP. Luật thực phẩm của EU yêu cầu các cơ sở chế biến thực phẩm phải có hệ thống kiểm soát an toàn dựa trên nguyên tắc HACCP. Nhưng luật không nói rằng mọi doanh nghiệp đều phải có một giấy chứng nhận HACCP do bên thứ ba cấp. Trên thực tế, hầu hết người mua ở châu Âu vẫn muốn thấy chứng nhận, và chứng nhận nào là đủ còn tùy sản phẩm cũng như tùy người mua của bạn.
Luật EU yêu cầu gì về HACCP?
Theo khung pháp lý chung về vệ sinh thực phẩm của EU, doanh nghiệp thực phẩm phải xây dựng, áp dụng và duy trì quy trình dựa trên các nguyên tắc HACCP: nhận diện mối nguy, xác định điểm kiểm soát tới hạn, giám sát và lưu hồ sơ. Đây là nghĩa vụ về hệ thống, không đơn thuần là một tấm giấy treo tường.
Ngoài ra, mỗi nhóm sản phẩm có thêm quy định riêng. Ví dụ, sản phẩm có nguồn gốc động vật thường chịu yêu cầu chặt hơn nhiều so với gia vị khô hay mì gạo. Vì vậy, trước khi đầu tư, hãy xác nhận yêu cầu cho đúng sản phẩm của bạn với cơ quan có thẩm quyền hoặc với đội ngũ Miss Linh. Bài viết này chỉ giải thích bức tranh chung, không phải tư vấn pháp lý.
HACCP, ISO 22000, BRC và IFS khác nhau thế nào?
| Tiêu chuẩn | Là gì | Thường dùng khi nào |
|---|---|---|
| HACCP | Phương pháp phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn; có thể được đánh giá và chứng nhận | Nền tảng bắt buộc về nội dung; nhiều nhà nhập khẩu và cửa hàng muốn có giấy chứng nhận |
| ISO 22000 | Tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, bao gồm HACCP | Khi người mua muốn một hệ thống quản lý đầy đủ hơn HACCP |
| BRC (BRCGS) và IFS | Các chương trình chứng nhận an toàn thực phẩm do ngành bán lẻ châu Âu xây dựng, thường được GFSI công nhận | Thường được các chuỗi siêu thị và nhà phân phối lớn yêu cầu |
Một lưu ý nhỏ: nhiều người mua lớn cần một chương trình được GFSI công nhận. Bản thân ISO 22000 thường chưa đủ cho yêu cầu đó, trong khi FSSC 22000, xây dựng trên nền ISO 22000, thì có thể. Hãy hỏi trực tiếp người mua họ chấp nhận chương trình nào, đừng đoán.
Người mua châu Âu thực tế muốn gì?
Điều này thay đổi theo kênh bán hàng:
- Chuỗi siêu thị và nhà bán buôn lớn: thường đòi BRC, IFS hoặc chương trình tương đương, kèm kiểm toán nhà cung cấp.
- Nhà hàng, đơn vị cung cấp suất ăn, cửa hàng châu Á: thường yêu cầu tối thiểu là HACCP hoặc ISO, cùng nhãn mác đúng quy định và hồ sơ rõ ràng. Mức yêu cầu cụ thể khác nhau giữa từng người mua.
- Mọi kênh: đều cần nhãn mác và bao bì đúng quy định EU, và sản phẩm phải về tới châu Âu với hạn sử dụng còn đủ dài.
Với nhà sản xuất vừa và nhỏ, đây là tin tốt: bạn không nhất thiết phải bắt đầu bằng BRC hay IFS. Một chứng nhận phù hợp với kênh bán hàng đầu tiên thường là điểm xuất phát hợp lý, rồi nâng cấp khi đơn hàng lớn hơn.
Nên bắt đầu chuẩn bị chứng nhận từ đâu?
- Xác định sản phẩm và nhóm người mua đầu tiên. Nhà hàng và cửa hàng nhỏ khác với siêu thị.
- Kiểm tra quy định riêng của sản phẩm. Nhóm sản phẩm nào có yêu cầu thêm khi vào EU?
- Rà soát hệ thống hiện có. Xưởng của bạn đã có quy trình HACCP, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, vệ sinh và kiểm soát nhà cung cấp nguyên liệu chưa?
- Chọn tổ chức chứng nhận uy tín và kiểm tra rằng giấy chứng nhận còn hiệu lực, ghi đúng phạm vi sản phẩm.
- Làm song song các giấy tờ khác: nhãn mác theo quy định EU, số EORI và mã số VAT của Hà Lan.
Miss Linh hỗ trợ bạn thế nào?
Miss Linh (Vietnam Food Europe B.V., Oegstgeest, Hà Lan) là nền tảng B2B và đơn vị dịch vụ. Nhà sản xuất Việt Nam bán sản phẩm dưới tên của chính mình cho doanh nghiệp châu Âu: nhà hàng, đơn vị cung cấp suất ăn, cửa hàng, siêu thị và nhà bán buôn. Bạn vẫn là chủ sở hữu hàng hóa cho đến khi bán được; hàng được lưu kho tại Hà Lan và Miss Linh giao đến người mua.
Về chứng nhận, phân công rất rõ: nhà sản xuất lo các chứng nhận an toàn thực phẩm cần thiết (ví dụ HACCP hoặc ISO), nhãn mác và bao bì đúng quy định EU, số EORI và mã số VAT Hà Lan, còn Miss Linh hỗ trợ bạn ở từng bước. Chúng tôi cũng tư vấn sản phẩm của bạn có bán được tại EU hay không, tư vấn giá, thiết lập VAT và hải quan, vận chuyển và thông quan về kho, đăng sản phẩm lên nền tảng, marketing và bán hàng, xử lý đơn, thu tiền, giao hàng, cũng như khiếu nại và trả hàng. Miss Linh tập trung vào nhà sản xuất vừa và nhỏ, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.
Bạn có thể xem vì sao và làm thế nào để trở thành nhà cung cấp trên Miss Linh, hoặc xem các nhà sản xuất đã có mặt trên nền tảng. Nếu sản phẩm của bạn thuộc nhóm như nước sốt và gia vị hay bánh tráng và vỏ cuốn, bạn có thể xem cách các sản phẩm tương tự được giới thiệu cho người mua châu Âu. Muốn hỏi cụ thể về chứng nhận cho sản phẩm của mình, hãy liên hệ đội ngũ Miss Linh; chúng tôi nói được tiếng Việt, tiếng Hà Lan và tiếng Anh.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ có HACCP có đủ để bán sang châu Âu không?
Với nhiều người mua nhỏ và vừa như nhà hàng hay cửa hàng, HACCP cùng hồ sơ và nhãn mác đúng quy định có thể là điểm khởi đầu hợp lý. Chuỗi siêu thị lớn thường đòi hỏi nhiều hơn. Cách chắc chắn nhất là hỏi người mua họ yêu cầu gì.
ISO 22000 có thay thế được BRC hoặc IFS không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Mỗi người mua tự quyết định chấp nhận chương trình nào. Các nhà bán lẻ lớn thường nêu rõ họ cần chương trình cụ thể, nên hãy hỏi trước khi bỏ chi phí và thời gian vào chứng nhận.
Có thể bắt đầu bán khi chưa có BRC hoặc IFS không?
Có thể, nếu kênh bán hàng của bạn không yêu cầu chúng. Điều này tùy từng người mua và từng sản phẩm, nên tôi không thể hứa chung cho mọi trường hợp. Hãy gửi thông tin sản phẩm cho Miss Linh để được tư vấn thực tế.
Miss Linh có làm chứng nhận thay cho nhà sản xuất không?
Không. Nhà sản xuất chịu trách nhiệm có các chứng nhận an toàn thực phẩm cần thiết, còn Miss Linh hỗ trợ và đồng hành trong các bước này.
Cần xác nhận quy định ở đâu?
Hãy xác nhận với cơ quan có thẩm quyền về an toàn thực phẩm hoặc với Miss Linh, vì yêu cầu thay đổi theo từng loại sản phẩm và có thể được cập nhật.