Để biết sản phẩm có phải novel food EU hay không, bạn cần xem nguyên liệu hoặc quy trình sản xuất của mình có được người dân EU tiêu thụ đáng kể trước ngày 15/5/1997 hay không. Nếu có bằng chứng là có, sản phẩm thường không phải novel food. Nếu không có hoặc không chắc, bạn cần tra cứu danh mục chính thức và hỏi cơ quan có thẩm quyền trước khi gửi hàng. Bài viết này đi qua từng bước một cách thực tế.
Novel food EU là gì?
Theo Quy định (EU) 2015/2283, novel food là thực phẩm hoặc thành phần thực phẩm chưa được tiêu thụ ở mức đáng kể trong EU trước ngày 15/5/1997. Loại này phải được đánh giá an toàn và cho phép trước khi bán. Điều quan trọng là mốc thời gian đó tính theo thị trường EU, không tính theo Việt Nam. Một nguyên liệu người Việt ăn từ rất lâu vẫn có thể là novel food ở châu Âu.
Novel food không chỉ là nguyên liệu lạ. Nó còn có thể là:
- một loại cây, động vật, tảo hay nấm chưa từng được dùng làm thực phẩm ở EU;
- một chiết xuất hoặc thành phần mới tách ra từ nguyên liệu quen thuộc;
- một sản phẩm dùng quy trình sản xuất mới, làm thay đổi đáng kể cấu trúc hoặc thành phần dinh dưỡng.
Các bước tự kiểm tra sản phẩm
- Liệt kê toàn bộ nguyên liệu và quy trình. Ghi rõ tên khoa học của từng loài thực vật, bộ phận được dùng (lá, hoa, rễ, hạt), và cách chế biến hay chiết xuất.
- Tìm bằng chứng tiêu thụ ở EU trước 1997. Ví dụ: tài liệu thương mại, công thức truyền thống, hoặc xác nhận của nhà nhập khẩu. Chỉ nói là nguyên liệu phổ biến thì chưa đủ.
- Tra Novel Food Catalogue của Ủy ban châu Âu. Đây là cơ sở dữ liệu công khai, giúp bạn xem nguyên liệu đã được đánh giá chưa. Lưu ý: danh mục này mang tính tham khảo, không ràng buộc pháp lý.
- Tra danh sách novel food được phép (Union list). Nếu nguyên liệu nằm trong danh sách, bạn cần kiểm tra điều kiện sử dụng, yêu cầu về thông số kỹ thuật và ghi nhãn.
- Hỏi cơ quan có thẩm quyền. Nếu vẫn chưa rõ, bạn hoặc nhà nhập khẩu có thể hỏi cơ quan có thẩm quyền của một nước thành viên EU để xác định tình trạng của sản phẩm.
Hãy lưu lại mọi kết quả tra cứu và tài liệu. Hồ sơ này hữu ích cho bạn, cho nhà nhập khẩu và cho cơ quan kiểm tra sau này.
Nếu sản phẩm là novel food thì sao?
Bạn có ba hướng chính, tùy tình huống. Đây là bức tranh chung, bạn cần xác nhận chi tiết cho sản phẩm cụ thể của mình.
| Tình huống | Hướng xử lý |
|---|---|
| Nguyên liệu đã có trong danh sách được phép | Bán được nếu đáp ứng điều kiện sử dụng, thông số kỹ thuật và yêu cầu ghi nhãn đã quy định. |
| Thực phẩm truyền thống từ nước thứ ba (có lịch sử sử dụng an toàn ở nước xuất xứ, theo quy định là ít nhất 25 năm) | Có thể dùng thủ tục thông báo đơn giản hơn, kèm hồ sơ chứng minh lịch sử sử dụng an toàn. |
| Novel food hoàn toàn mới | Cần nộp hồ sơ xin cho phép lên Ủy ban châu Âu, có đánh giá an toàn của EFSA. Thủ tục này đòi hỏi nhiều tài liệu và thời gian. |
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường thực tế hơn là bắt đầu bằng những sản phẩm không thuộc diện novel food, rồi cân nhắc sản phẩm phức tạp hơn sau.
Ngoài novel food, còn những yêu cầu đặc biệt nào?
Một sản phẩm không phải novel food vẫn có thể cần đáp ứng các yêu cầu khác. Bạn nên kiểm tra:
- Thực phẩm bổ sung và công bố sức khỏe: các tuyên bố như “tốt cho tim” hay “tăng miễn dịch” chỉ được dùng khi được phép theo quy định về health claims.
- Sản phẩm có nguồn gốc động vật: thường có quy định riêng về cơ sở sản xuất và kiểm soát tại cửa khẩu. Hãy kiểm tra từng loại sản phẩm.
- Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất ô nhiễm: EU quy định mức tối đa cho nhiều nhóm sản phẩm, đặc biệt với gia vị, trà và rau củ sấy.
- Phụ gia, hương liệu, chất gây dị ứng: phải đúng danh mục được phép và được ghi nhãn đúng.
- Sản phẩm hữu cơ: chỉ được ghi “organic” khi có chứng nhận phù hợp.
Nếu bạn làm các nhóm như trà, gia vị hoặc sản phẩm từ dừa, hãy chú ý đặc biệt đến nguyên liệu phụ, chiết xuất và các tuyên bố trên bao bì.
Miss Linh có thể giúp gì?
Miss Linh là nền tảng B2B và đơn vị hỗ trợ, nơi nhà sản xuất Việt Nam bán sản phẩm dưới tên của chính mình cho doanh nghiệp châu Âu như nhà hàng, đơn vị cung cấp suất ăn, cửa hàng, siêu thị và nhà bán buôn. Ở bước đầu tiên, chúng tôi tư vấn xem sản phẩm của bạn có thể bán ở EU hay không, và giúp bạn nhìn ra những điểm cần kiểm tra thêm.
Phần bạn cần tự lo gồm chứng nhận an toàn thực phẩm (ví dụ HACCP hoặc ISO), nhãn và bao bì đúng quy định EU, mã EORI và mã số VAT của Hà Lan. Miss Linh hỗ trợ bạn ở các bước này. Chúng tôi không thay thế tư vấn pháp lý, và với trường hợp khó, câu trả lời cuối cùng vẫn đến từ cơ quan có thẩm quyền.
Bạn có thể xem cách trở thành nhà cung cấp trên Miss Linh hoặc tham khảo các nhà sản xuất đã có mặt trên nền tảng. Nếu có sản phẩm cụ thể cần hỏi, hãy liên hệ đội ngũ Miss Linh. Chúng tôi nói tiếng Việt, tiếng Hà Lan và tiếng Anh.
Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm truyền thống của Việt Nam có tự động không phải novel food không?
Không. Điều quyết định là mức tiêu thụ trong EU trước ngày 15/5/1997, không phải lịch sử sử dụng ở Việt Nam. Tuy nhiên, lịch sử sử dụng an toàn lâu năm ở Việt Nam có thể giúp ích nếu sản phẩm đi theo thủ tục dành cho thực phẩm truyền thống từ nước thứ ba.
Novel Food Catalogue có đủ để kết luận không?
Không hoàn toàn. Danh mục này rất hữu ích để tham khảo, nhưng không ràng buộc pháp lý và có thể không ghi rõ đúng dạng sản phẩm của bạn. Nếu còn nghi ngờ, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền của một nước thành viên EU.
Nguyên liệu quen thuộc nhưng chế biến theo cách mới thì sao?
Quy trình sản xuất mới làm thay đổi đáng kể cấu trúc hoặc thành phần dinh dưỡng của thực phẩm cũng có thể khiến sản phẩm thuộc diện novel food. Bạn nên mô tả kỹ quy trình và kiểm tra trước khi xuất khẩu.
Nên kiểm tra novel food vào lúc nào?
Càng sớm càng tốt, trước khi bạn đầu tư vào nhãn, bao bì và vận chuyển. Nếu phát hiện muộn, hàng có thể không được bán, và bạn sẽ mất cả thời gian lẫn chi phí đã bỏ ra.