Quy định thực phẩm EU: thực phẩm Việt Nam cần đáp ứng những gì để được bán ở châu Âu?

Về cơ bản, quy định thực phẩm EU yêu cầu mọi sản phẩm bán ra thị trường phải an toàn, truy xuất được nguồn gốc, được sản xuất theo hệ thống kiểm soát vệ sinh dựa trên nguyên tắc HACCP, ghi nhãn đúng chuẩn châu Âu và đáp ứng các giới hạn về phụ gia, dư lượng và chất gây ô nhiễm. Mức độ phức tạp phụ thuộc vào loại sản phẩm: hàng khô từ thực vật thường đơn giản hơn nhiều so với thịt, thủy sản, sữa hay mật ong. Bài viết này giúp anh chị có bức tranh chung để chuẩn bị. Chi tiết cho từng sản phẩm, anh chị nên xác nhận với cơ quan có thẩm quyền hoặc với đội ngũ Miss Linh. Đây không phải là tư vấn pháp lý.

Nguyên tắc nền tảng: an toàn và truy xuất nguồn gốc

Luật thực phẩm chung của EU (Quy định (EC) số 178/2002) đặt trách nhiệm lên doanh nghiệp thực phẩm: chỉ đưa ra thị trường thực phẩm an toàn, và có hệ thống truy xuất được "một bước trước, một bước sau", tức là biết nguyên liệu mua từ đâu và sản phẩm bán cho ai. Vì vậy hãy lưu mã lô, hồ sơ nguyên liệu và hồ sơ sản xuất một cách có hệ thống. Người mua châu Âu sẽ hỏi đến những giấy tờ này.

Vệ sinh, HACCP và các chứng nhận

Quy định (EC) số 852/2004 yêu cầu cơ sở sản xuất xây dựng quy trình dựa trên các nguyên tắc HACCP. Ngoài ra, nhiều nhà nhập khẩu, siêu thị và nhà phân phối đòi hỏi chứng nhận do bên thứ ba cấp, ví dụ HACCP, ISO 22000 hoặc các tiêu chuẩn như BRC, IFS. Đây thường là yêu cầu của người mua chứ không phải lúc nào cũng là điều khoản của luật, nên hãy hỏi rõ khách hàng mục tiêu trước khi đầu tư vào chứng nhận nào.

Ghi nhãn: lỗi phổ biến nhất

Nhãn mác theo Quy định (EU) số 1169/2011 là phần nhiều doanh nghiệp phải làm lại. Những nội dung chính thường gồm:

• tên sản phẩm và danh sách thành phần theo thứ tự giảm dần về khối lượng;
• các chất gây dị ứng (14 nhóm theo quy định) phải được nhấn mạnh trong danh sách thành phần;
• khối lượng tịnh, hạn sử dụng (ngày hết hạn hoặc "tốt nhất trước ngày") và điều kiện bảo quản;
• bảng thông tin dinh dưỡng theo mẫu EU đối với hầu hết thực phẩm đóng gói sẵn;
• tên và địa chỉ doanh nghiệp thực phẩm chịu trách nhiệm trong EU, và nước xuất xứ khi quy định yêu cầu;
• ngôn ngữ phù hợp: thông thường là ngôn ngữ của nước bán hàng, và mỗi nước thành viên có quy định riêng.

Các tuyên bố như "tốt cho sức khỏe" hay "giàu vitamin" chỉ được dùng khi nằm trong danh sách tuyên bố được EU cho phép (Quy định (EC) số 1924/2006). Nếu ghi "hữu cơ", sản phẩm phải có chứng nhận hữu cơ phù hợp với Quy định (EU) 2018/848.

Phụ gia, dư lượng và chất gây ô nhiễm

EU chỉ cho phép những phụ gia, hương liệu và chất bảo quản nằm trong danh sách được phê duyệt, với điều kiện sử dụng cụ thể. Một chất hợp pháp ở Việt Nam chưa chắc được phép ở EU. EU cũng quy định mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tối đa (Quy định (EC) số 396/2005) và giới hạn các chất gây ô nhiễm như kim loại nặng hay độc tố nấm mốc. Với gia vị, trà, hạt, nước chấm hay sản phẩm từ nông sản, anh chị nên rà soát nguyên liệu và kết quả kiểm nghiệm trước khi gửi hàng. Một lô hàng bị cảnh báo hoặc từ chối sẽ tốn kém và ảnh hưởng đến uy tín. Nếu sản xuất nước chấm và gia vị, danh sách thành phần và phụ gia là phần cần kiểm tra kỹ nhất.

Bao bì và vật liệu tiếp xúc thực phẩm

Bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải đáp ứng quy định của EU về vật liệu tiếp xúc thực phẩm (Quy định (EC) số 1935/2004 và các quy định riêng cho từng loại vật liệu, ví dụ nhựa). Hãy xin nhà cung cấp bao bì tài liệu chứng minh sự phù hợp.

Những nhóm sản phẩm có yêu cầu riêng

• Sản phẩm có nguồn gốc động vật (thịt, thủy sản, sữa, mật ong, trứng): thường cần cơ sở được đưa vào danh sách được phép xuất khẩu sang EU, giấy chứng nhận thú y hoặc y tế và kiểm tra tại cửa khẩu. Đây là con đường khó hơn nhiều.
• Thực phẩm mới (novel food): thực phẩm hoặc nguyên liệu chưa được tiêu thụ đáng kể ở EU trước ngày 15/5/1997 cần được phê duyệt trước theo Quy định (EU) 2015/2283.
• Kiểm soát tăng cường: EU có danh sách cập nhật định kỳ các sản phẩm từ một số nước phải kiểm tra thường xuyên hơn khi nhập khẩu. Hãy kiểm tra danh sách hiện hành cho sản phẩm của anh chị.

Giấy tờ nhập khẩu và nghĩa vụ của nhà sản xuất

Để hàng vào EU, anh chị cần có số EORI và số VAT của Hà Lan, cùng hồ sơ hải quan phù hợp. Tóm tắt phần việc thường gặp:

Miss Linh có thể giúp gì

Miss Linh là nền tảng B2B: nhà sản xuất Việt Nam bán sản phẩm dưới tên của chính mình cho nhà hàng, đơn vị cung cấp suất ăn, cửa hàng, siêu thị và nhà bán buôn tại châu Âu. Nhà sản xuất vẫn là chủ sở hữu hàng hóa cho đến khi bán được; hàng được lưu kho tại Hà Lan và Miss Linh giao đến người mua. Trước khi bắt đầu, Miss Linh tư vấn sản phẩm của anh chị có thể bán ở EU hay không, cùng tư vấn giá, thiết lập VAT và hải quan, vận chuyển và thông quan về kho. Anh chị vẫn là bên lo chứng nhận an toàn thực phẩm, nhãn mác, bao bì đạt chuẩn EU, số EORI và số VAT Hà Lan, và đội ngũ sẽ hỗ trợ anh chị trong từng bước này. Miss Linh đặc biệt quan tâm đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Anh chị có thể xem cách trở thành nhà cung cấp và những nhà sản xuất đã có mặt trên Miss Linh. Khi sẵn sàng, hãy liên hệ với đội ngũ, những người nói được tiếng Việt, tiếng Hà Lan và tiếng Anh.

Câu hỏi thường gặp